Άρθρο : Φωτογραφία και Τζαζ Μουσική

Τζαζ Ιστορίες κάτω από την Ακρόπολη 

Μια φορά τουλάχιστον την εβδομάδα μια ακατανίκητη εσωτερική ανάγκη με οδηγεί στους πρόποδες της Ακρόπολης για μια σύντομη βόλτα ενός τετάρτου από την είσοδο της Πλάκας, στην διασταύρωση της Διονυσίου Αεροπαγίτου και Βύρωνος, έως το μετρό της Πλατείας Μοναστηρακίου.

Αυτή η ιδιαίτερη, μοναδική διαδρομή ίσως και παγκοσμίως, εάν θέλει κάποιος μπορεί να με διορθώσει, ακολουθεί τους εξής γνωστούς, γεμάτους χρώματα και ερεθίσματα δρόμους : την Βύρωνος, την Σέλλεϋ που βρίσκει κανείς το μνημείο του Λυσικράτη , την Τριπόδων που θεωρείται ο πιο αρχαίος δρόμος του κόσμου, την Λυσίου μέχρι την Ρωμαϊκή αγορά και από εκεί την Διόσκουρων και την Άρεως που περνά μπροστά από τη Βιβλιοθήκη του Αδριανού. Παρεμπιπτόντως προτείνω αυτό το υπέροχο άρθρο του Paired With Vintage που σας ξεναγεί σε όλα τα αξιοθέατα και ιδιαίτερα σημεία του περίπατου γύρω από την Ακρόπολή. 

Η διαδρομή λοιπόν που διανύω, μέσα σε 15 περίπου λεπτά, για να φτάσω έγκαιρα στην δουλειά μου , εκτός από μια συνήθεια αναζωογονητική, υγιεινή για το κορμί  και "τονωτική" για τη καρδιά, καθιερώθηκε με τον καιρό ως μια σύντομη φωτογραφική βόλτα.

 Αυτός ο ταχύς περίπατος, μια φορά την εβδομάδα , την ίδια περίπου ώρα , διαβαίνοντας τους ίδιους δρόμους , όλες τις εποχές του χρόνου σε όλες τις συνθήκες, νιώθεις ότι μεταβάλλεται σε καθημερινή βάση.

Σιγά σιγά , δηλαδή αρκετές εβδομάδες μετά την πρώτη μου βόλτα , εκτός από την κάμερα ως απαραίτητο αξεσουάρ για την διαδρομή (για τον εξοπλισμό αν θέλετε ρωτάτε) , προέκυψε αβίαστα και έντονα η ανάγκη για μια μουσική υπόκρουση , ένα μουσικό χαλί αυτής της αναζωογονητικής εμπειρίας. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να πω ότι η διαδρομή αυτή, έχει ένα ακόμη μοναδικό χαρακτηριστικό, έχει την δική της μουσικοποιητική φόρμα μια δομή που θα μπορούσε να συναντήσει κανείς σε ένα μουσικό έργο. Τα πάντα σε αυτό τον τόπο εκπέμπουν έναν ρυθμό, που η επανάληψή της διαδρομής δίνει την αίσθηση ότι όλα λειτουργούν με ένα μέτρο, μια επαναλυπτικότητα και συγχρονισμό που πριν σε αφομοιώσει σε ξαφνιάζει ευχάριστα.

Το ανέβασμα των ρολών στις βιτρίνες, οι κινήσεις των υπάλληλων στο άνοιγμα των καταστημάτων, το καθάρισμα των δρόμων , των βιτρινών, το άναμμα ενός τσιγάρου σε ένα διάλλειμα, το σημείο συνάντησης με συγκεκριμένους διαβάτες, την ίδια ώρα πάντα με διαφορετική ίσως διάθεση και ντύσιμο στην διάρκεια των χρόνων έγινε ένα ιδιαίτερο ρυθμικό κομμάτι που μοιάζει να πάλλεται και να εκφράζεται σε μια μουσική φόρμα  12μετρη και σέ έναν ρυθμό 4/4. Τα πάντα υπάρχουν σε μια άκρως επιμελημένη τάξη και καθρεπτίζουν το μεγαλείο και την αρμονία τους μέσα μας συμβάλλοντας σε μια ακούσια και ενδελεχή ενδοσκόπηση για την αναζήτηση του μέτρου και της ισορροπίας του εαυτού μας. Και αυτό λειτουργεί λυτρωτικά, χωρίς κόπο ή δεύτερη σκέψη.

Οι καθημερινές μεταβολές, έστω και οι ανεπαίσθητες που σπάνε το μοτίβο και τις αντιλαμβάνεται ο καθένας με τον δικό του τρόπο, σύμφωνα με την αισθητική, την οξύτητα των αισθήσεων και την διάθεσή του, λειτουργούν ως αυτοσχεδιαστικά εκφραστικά μέρη, "προσωπικές" ερμηνείες που παρεμβάλλονται συχνά ανάμεσα στα ισχυρά μέρη της εσωτερικής "κύριας " μελωδίας, δηλαδή της κανονικότητας. Όλα αυτά συμβαίνουν όταν ψυχή και σώματι επαφιόμαστε στην αιώνια αρχέγονη αύρα, στους δρόμους και τις πέτρες, στα μνημεία και το πλούσιο εύφορο χώμα που διανθίζει & θρέφει τις προοπτικές μας μη καθορίζοντας τίποτα σίγουρο για τη μοίρα μας αλλά δίνοντας όμως την αίσθηση ότι ακόμα και μετά από μια ολική καταστροφή, εδώ κάτω από την Ακρόπολη , θα υπάρξει μια αναγέννηση, ένα ανθηρό μέλλον.

Στην περιπλάνησή μας, μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, καθώς διαβαίνουμε τα στενά με τις πάμπολλες βυζαντινές Εκκλησίες που συνυπάρχουν με τα αρχαία μνημεία σε μια μυστικιστική ατμόσφαιρα, δεν θα μας ξένιζε αν πρόβαλαν μπροστά μας Μούσες να χορεύουν με την συνοδεία κιθαριστών, αυλωδών και σαλπιγκτών σε μια ξέφρενη γιορτή του Απόλλωνα ή της Άρτεμης. 

Αυτή η ψυχοτρόπα και ξέφρενη αίσθηση μου δημιούργησε την επιθυμία να ταυτίσω αυτή την αιθέρια διαδρομή με την μουσική Jazz, έτσι όπως την άκουσα και την εμπιστεύτηκα σε μεγάλα και μικρά ταξίδια του μυαλού και της ψυχής δίνοντας κατά καιρούς αρμονία και "ησυχία" στην αντάρα του νου, μια ουτοπική μα λυτρωτική διέξοδο από τη καθημερινότητα που δεν την προσφέρει τίποτα και κανείς τόσο όσο η μουσική.

Στα 15 λεπτά αυτής της ονειρικής βόλτας ενεργοποιούνται αναπόφευκτα όλες τις αισθήσεις, είτε είσαι προϊδεασμένος για ότι ακολουθεί είτε όχι. Η σύνδεση ήχου και εικόνας θα μπορούσε να λειτουργήσει και να έχει αντίκτυπο χωρίς να είναι απαραίτητη η χρήση μιας φωτογραφικής μηχανής ή η υπόκρουση μιας λίστας κομματιών Τζαζ. Το κλίμα και το περιβάλλον υπάρχει ισχυρό και επιβάλλεται σε κάθε τι τεχνολογικό ή φτιαχτό. Όμως η επιθυμία μου ήταν να κάνω την βόλτα φωτογραφική  ( χωρίς βέβαια να αποτελεί το μέρος την καλύτερη επιλογή ) .

Ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος συνεπώς το tempo του βάδην είναι αρκετά υψηλό, συνεπώς οι επιλογές των τραγουδιών έχουν σαν κριτήριο κυρίως το ζωηρό και σχετικά γρήγορο ρυθμό με δυναμικό , ευρηματικό "head" ( βασική μελωδία ) και σόλο που οξύνουν την διάθεση, τον νου και την φαντασία. Η μουσική πλέον μαζί με το φως και τις σκιές , τις φόρμες και το βάθος πεδίου γίνονται τα μέσα , οι τρόποι , η παλέτα για να δημιουργήσω και να εκφράσω τις σκέψεις μου.
 

Σε αυτό το σημείο λοιπόν συνδέω την φωτογραφία με την τζαζ μουσική. Πολλές φορές νιώθω ότι μέσα από τον φακό και την διάχυση του φωτός μπορεί κάποιος να δώσει σχήμα και να διαμορφώσει - κατά κάποιο τρόπο - τα φωτεινά σημεία και τις σκιές προκαλώντας ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων. Ο William Claxton λέει ότι "η τέχνη της φωτογραφίας είναι κάτι σαν την Jazz για τα μάτια" και προσθέτει "Το μόνο που σας ζητώ είναι να ακούτε με τα μάτια σας". Η μουσική και η φωτογραφία θεωρούνται διεθνής "γλώσσες" που δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις ή ικανότητες για να τις απολαύσεις κανείς. Ο δημιουργός προβάλει εικόνες από τα ενδότερα του νου με φωτογραφίες και "μουσική".

Συχνά λοιπόν κατεβαίνοντας από την Μακρυγιάννη προς την Ερμού ακολουθώντας την διαδρομή που σας περιέγραψα , επιλέγω και ακούω τραγούδια όπως το A Night in Tynisia κυρίως από τον Lee Morgan ( σπάνια από τον Dizzy Gillespy ) , A Love Supreme & Giant Steps από τον John Coltrane, τα Jordu & Jacqui από Clifford Brown, το A Baptist Beat από τον Hank Modley, το Work Song από τον Cannonball Adderley, το Peace από τον Ornette Coleman, το Contemplation από McCoy Tyner, το Blue Bossa από τον Dexter Gordon, το Arroyo από τον Erik Truffaz και αρκετά άλλα που αναβλύζουν και σκορπούν στην ατμόσφαιρα την αίσθηση και το συναίσθημα της "στιγμής" που είναι σημαντικός παράγοντας τόσο για την φωτογραφία όσο και για την αυτοσχεδιαστική μουσική. 

Ένα μουσικό κομμάτι τζαζ δεν ακούγεται ποτέ το ίδιο σε κάθε επόμενη ερμηνεία , αυτό ακριβώς ισχύει και για την φωτογραφία. Το ανεπανάληπτο , το απρόοπτο, αυτό το κάτι που σπάει το μοτίβο και τον κανόνα, είναι αυτό που την καθορίζει και την κάνει τέχνη.

Σε αυτό το σημείο , τουλάχιστον για εμένα , φτάσαμε στην κορύφωση της περιγραφής της αίσθησης που βιώνει κάποιος κατά την διάρκεια της μικρής περιπλάνησης στον πολύχρωμο αυτό ζωντανό τόπο με οργιαστικό και μυστηριακό χαρακτήρα. 

Όλες οι αισθήσεις σε υπερδιέγερση εκτιθέμενες σε άπειρες εκφάνσεις , εκδοχές, "πρόσωπα" του ίδιου τοπίου που μεταμορφώνεται , αλλάζει ατμόσφαιρα ακολουθώντας τις φυσικές και ψυχολογικές  μας μεταβολές δίνοντας μια ελευθερία στην σύνθεση ανθρώπων και χώρου 

Η ελευθερία αυτή, όπως εγώ τη βίωσα, εκφράζεται και μέσα από το φως που διαχέεται στο διάφραγμα αλλά και μέσα από την μουσική κορύφωση της εμπειρίας που δύσκολά θα μπορούσε να την προσφέρει κάποιος άλλος εκτός του Ornette Coleman και τις Free Jazz του. 

Η μεθυστική διάθεση του Ornette Coleman που ανατρέπει μουσικές φόρμες και τα τζαζ δεδομένα κάνει μια επίκληση στο όνειρο , στις βαθύτερες επιθυμίες και φαντασιώσεις μέσω του ασυνείδητου αποδεικνύοντας την τάση του ανθρώπου να ξεφύγει από την καθιερωμένη λογική μέσω της Μουσικής.

 Εδώ κατά την γνώμη μου, ίσως υπάρχει μια συνάντηση με το Μπρετόν τον πατέρα του Σουρεαλισμού. Η αναζωογονητική βόλτα στους πρόποδες της Ακρόπολης με την αίσθηση της γοργότητας σε ένα έντονα ενεργειακό περιβάλλον εκτός την ευφορία ενεργοποιεί τον ψυχικό αυτοματισμό αναδεικνύοντας "άφιλτρα" , χωρίς περιορισμούς την πραγματική λειτουργία της σκέψης.

 Η τζαζ μουσική ξυπνάει , ενεργοποιεί , βγάζει στην επιφάνεια εικόνες από το ασυνείδητο που μέσα απ' τον φακό βρίσκουν σχήμα και υπόσταση σε ψηφιακή ή αναλογική μορφή. Η τζαζ, όπως και η φωτογραφία, λειτουργεί αφαιρετικά ή προσθετικά ως προς την πραγματικότητα και βοηθά στην αφύπνιση της επαυξημένης αντίληψης. Αυτή την άποψη ενισχύει και ο Miles Davis λέγοντας "Μην παίζεις ό,τι υπάρχει, παίξε ό,τι δεν υπάρχει". Φανερώνοντας δηλαδή ότι δεν βλέπει κανείς ή αποκρύβοντας ή αλλοιώνοντας το σημαίνον αναδεικνύονται εκφάνσεις και προοπτικές της πραγματικότητας με τρόπο ασαφή, που αυτό κάποιες φορές γοητεύει, είτε μιλάμε για την φωτογραφία, είτε για την μουσική. Βέβαια ο Miles Davis ίσως μιλά για κάτι πιο απλό και ξεκάθαρο , μιλά για την πρωτοτυπία και την επιδίωξη της προσωπικής έκφρασης χωρίς μιμήσεις ή αντιγραφή και αυτή την άποψη ενισχύει και ο Thelonious Monk λέγοντας ότι «Συνθέτω τα κομμάτια μου με μια φόρμουλα που δημιούργησα ο ίδιος».

Η φωτογραφία αλλά και η μουσική εξελίσσονται μαζί ως μια εσωτερική αναγκαιότητα. 

Θα πρέπει όμως να ομολογήσουμε ότι τελικά δεν έχει καμία σημασία η διαδρομή, είτε είναι κάτω από την Ακρόπολη ή οπουδήποτε αλλού. Ο τόπος έχει να κάνει, με την τοποθεσία που ζει κανείς, με τις προτιμήσεις , τις δυνατότητες και τις επιθυμίες του καθενός μας.

Σημασία έχει η επιστροφή προς τα "μέσα", η ενδοσκόπηση και η μοναδικότητα που μπορεί να φέρει ο κάθε δημιουργός, με την προσωπική του οπτική, αποκαλύπτοντας νέες διαστάσεις και προεκτάσεις για τη "Στιγμή" προβάλλοντας εσωτερικούς ήχους, μουσικές και ψιθύρους σε Εικόνα. 

Κάπως έτσι λοιπόν λειτουργεί η Τζαζ μουσική για μένα, εκτός των άλλων ευεργετικών επιδράσεων, διεγείρει τις αισθήσεις και ενισχύει την οπτική φαντασία. 

Φωτογραφικό Album - Στους Δρόμους γύρω από την Ακρόπολη

Μουσική υποστήριξη του θέματος - Τζαζ Playlist

Σχετικά άρθρα : Φωτογραφία και AI   , Φωτογραφία και Μνήμη