Podcasts για τον Κινηματογράφο και την Φωτογραφία
Podcasts για τον Κινηματογράφο
Πίσω από κάθε μεγάλη ταινία κρύβεται συχνά μια εμπνευσμένη μακρόχρονη συνεργασία ενός σκηνοθέτη με τον διευθυντή φωτογραφίας του, ένας διάλογος που διαμορφώνει το φως, το χρώμα και τον ρυθμό μιας κινηματογραφικής αφήγησης. Σε αυτή τη σειρά ηχητικών άρθρων ( podcasts ) εξετάζω μερικές από τις πιο καθοριστικές συνεργασίες , σκηνοθέτη και φωτογράφου από τη Nouvelle Vague του Γκοντάρ και τον Ραούλ Κουτάρ, μέχρι τη σοβιετική πρωτοπορία του Αϊζενστάιν με τον Εντουάρτ Τίσε, και από το φυσικό φως του Νέστορ Αλμεντρός στο Days of Heaven μέχρι τη συναισθηματική χρωματική γλώσσα του Κρίστοφερ Ντόιλ στις ταινίες του Γουόνγκ Καρ-γουάι.
Ως street photographer, η σχέση φωτός, χρώματος και αφήγησης είναι κάτι που με απασχολεί διαρκώς και στη δική μου δουλειά στους δρόμους της Αθήνας. Αυτά τα podcasts αποτελούν μια προσωπική απόπειρα να κατανοήσω πώς μεγάλοι κινηματογραφιστές και σκηνοθέτες έχτισαν μαζί μια οπτική γλώσσα — και πώς αυτή η γλώσσα μπορεί να διαβαστεί σήμερα, τόσο από σινεφίλ όσο και από ανθρώπους της εικόνας γενικότερα.
Παρακάτω θα βρείτε δέκα ηχογραφημένα επεισόδια, κάθε ένα από αυτά αφιερωμένο σε μία εμβληματική συνεργασία σκηνοθέτη και διευθυντή φωτογραφίας. Στον μέλλον θα προσπαθήσω να δημιουργήσω περισσότερες τέτοιες ηχητικές αφηγήσεις που ίσως μας βοηθήσουμε να ανακαλύψουμε ακόμη περισσότερα στοιχεία για την μαγεία του σινεμά. Τα Podcasts μπορείτε να τα ακούσετε απευθείας από τη σελίδα.
Γιάννης Κίντζιος1. Néstor Almendros και Terrence Malick στο Days of Heaven
Πώς ο Terrence Malick και ο διευθυντής φωτογραφίας Néstor Almendros αποφάσισαν να στηριχτούν σχεδόν αποκλειστικά στο φυσικό φως και στην περίφημη «μαγική ώρα» για να γυρίσουν το Days of Heaven. Το άρθρο εξετάζει πώς η αναμονή του κατάλληλου φωτός έγινε μέθοδος αφήγησης, την επιρροή ζωγράφων όπως ο Wyeth και ο Hopper, αλλά και τη διαδρομή του Almendros μέχρι το Όσκαρ Φωτογραφίας του 1979.
2. Βιτόριο Στοράρο και Μπερνάρντο Μπερτολούτσι — Φως και Χρώμα
Πέντε ταινίες, πέντε διαφορετικές χρωματικές γλώσσες: από τις κοφτές σκιές του The Conformist μέχρι το πολύχρωμο ταξίδι του The Last Emperor. Το άρθρο ιχνηλατεί τη μακρόχρονη συνεργασία Storaro–Bertolucci και δείχνει πώς το φως και το χρώμα έγιναν εργαλεία ψυχολογικής και πολιτικής αφήγησης, και όχι απλώς αισθητική επιλογή.
3. Ζαν-Λυκ Γκοντάρ και Ραούλ Κουτάρ — Η κάμερα στον δρόμο
Από φωτορεπόρτερ σε πρωτοπόρο κινηματογραφιστή της Nouvelle Vague: πώς ο πρώην πολεμικός φωτορεπόρτερ Raoul Coutard «έβγαλε» τον Godard με την κάμερα στον δρόμο, δουλεύοντας με φορητό εξοπλισμό και ελάχιστο τεχνητό φως. Δεκαεπτά ταινίες, από το Breathless μέχρι το Prénom Carmen, που άλλαξαν το τι θεωρούνταν επιτρεπτό στον κινηματογράφο.
4. Sergei Eisenstein και Eduard Tisse — Η συνεργασία που άλλαξε τον κινηματογράφο
Ο Αϊζενστάιν είχε τη θεωρία του μοντάζ, ο Τίσε είχε την κάμερα και την εμπειρία του πολεμικού ρεπορτάζ. Από την Απεργία και τη σκηνή στα σκαλιά της Οδησσού στο Θωρηκτό Ποτέμκιν μέχρι το ανολοκλήρωτο Que viva México! και τον σκοτεινό εξπρεσιονισμό του Ιβάν του Τρομερού, δύο δεκαετίες συνεργασίας που έθεσαν τις βάσεις της σοβιετικής κινηματογραφικής γλώσσας.
5. Gordon Willis και Francis Ford Coppola — Δημιουργώντας στο σκοτάδι
Ο άνθρωπος που αποκαλούνταν «Πρίγκιπας του Σκότους» άφηνε τα πρόσωπα να χάνονται στη σκιά αντί να τα φωτίζει καθαρά, όπως επέβαλλε η συνήθεια του Χόλιγουντ. Το άρθρο εξετάζει πώς η εμπιστοσύνη του Coppola στις σκοτεινές επιλογές του Gordon Willis έδωσε στο The Godfather την οπτική ταυτότητα που το συνοδεύει μέχρι σήμερα.
6. Σβεν Νίκβιστ — Φωτογραφίζοντας τον κόσμο του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν
Ο Νίκβιστ δεν ήθελε το φως να προδίδει την παρουσία του δημιουργού του· ήθελε να μοιάζει σαν να υπήρχε ήδη εκεί πριν φτάσει η κάμερα. Από το ασκητικό «shadowless light» του Winter Light μέχρι το κόκκινο των Cries and Whispers και τη ζεστασιά του Fanny and Alexander, μια συνεργασία χτισμένη πάνω στην εμμονή για τα μάτια των ηθοποιών.
7. Πολίτης Κέιν — Η συνάντηση του Orson Welles και του Gregg Toland
Ένας εικοσιπεντάχρονος σκηνοθέτης χωρίς καμία κινηματογραφική εμπειρία συναντά έναν από τους πιο καταξιωμένους διευθυντές φωτογραφίας του Χόλιγουντ. Το άρθρο αφηγείται πώς γεννήθηκε το deep focus, γιατί οι χώροι του Citizen Kane απέκτησαν πραγματικό βάθος και οροφές, και πώς αυτή η συνάντηση άλλαξε για πάντα τη σχέση σκηνοθεσίας και φωτογραφίας.
8. Christopher Doyle και Wong Kar-wai — Το φως ως συναίσθημα στο Χονγκ Κονγκ
Η γνωριμία του Christopher Doyle με τον Wong Kar-wai ξεκίνησε το 1990 με το Days of Being Wild και συνεχίστηκε για πάνω από μία δεκαετία, με την κινηματογράφηση ταινιών όπως το Ashes of Time, το Chungking Express, το Fallen Angels, το Happy Together, το In the Mood for Love και το 2046 του 2004. Από αυτή τη μεγάλη συνεργασία, τρεις ταινίες ξεχωρίζουν ιδιαίτερα για τον τρόπο με τον οποίο η εικόνα μετατρέπεται σε συναίσθημα: το Chungking Express, το Fallen Angels και το In the Mood for Love.
9.Ρότζερ Ντίκινς και Ντενί Βιλνέβ - Από το Prisoners στο Sicario και το Blade Runner 2049
Ο Deakins και ο Villeneuve καταλαβαίνουν ότι η εικόνα μπορεί να δημιουργήσει αγωνία πριν ακόμη συμβεί κάτι, να αποκαλύψει την ψυχολογία ενός χαρακτήρα χωρίς ομιλία ή διάλογο και, κυρίως, να δημιουργήσει την αίσθηση στον θεατή ότι βρίσκεται μέσα στον ίδιο κόσμο με τους ήρωες.
10.Κάζουο Μιγιαγκάβα και Ακίρα Κουροσάβα – Παιχνίδια με το φως μέσα στο δάσος
Κάποιες συνεργασίες δημιουργών του κινηματογράφου αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο φωτίζεται μια ταινία ενώ κάποιες άλλες, όπως η συνεργασία του Akira Kurosawa με τον Kazuo Miyagawa, μας αλλάζουν την αντίληψη για τον ίδιο τον κινηματογράφο.
11 .Φωτογραφία και μνήμη
Οι φωτογραφίες απεικονίζουν στιγμές που προορίζονταν να μείνουν στη μνήμη. Όχι βέβαια όλες στον ίδιο βαθμό, αλλά σίγουρα οι φωτογραφίες που προορίζονταν ως αναμνηστικές επιδιώκουν μια συνάντηση με το παρόν, πολλές φορές τραυματική, αλλά με τρόπο που τις απελευθερώνουν από την λήθη. Βέβαια σήμερα το νόημα μιας φωτογραφίας μπορεί να επανερμηνευτεί ή να επαναδιατυπωθεί. Κάθε φωτογραφία ανήκει σε μια ξεχωριστή στιγμή και οφείλει τις ιδιότητές και το νόημά της σε συγκεκριμένες συνθήκες παραγωγής, σε συμβάσεις και θεσμούς που μπορεί να μην κατανοούμε εύκολα σήμερα. Συνεπώς είναι αναγκαία η επανερμηνεία της ως εικόνα.
11 .Φωτογραφία και Τζαζ - Ο αυτοσχεδιασμός του Βλέμματος
Η τζαζ είναι η μόνη αδιαφιλονίκητη έκφραση απόλυτης ελευθερία”, είπε ο Duke Ellington, εξηγώντας στη συνέχεια πως αυτή η μουσική αντιπροσωπεύει την πιο ολοκληρωμένη καλλιτεχνική, δίχως δεσμά, έκφραση που γέννησε η χώρα του (ΗΠΑ). Ο φωτογράφος William Claxton λέει αντίστοιχα ότι “η τέχνη της φωτογραφίας είναι κάτι σαν την τζαζ για τα μάτια” και προσθέτει “το μόνο που σας ζητώ είναι να ακούτε με τα μάτια σας”. Στον πυρήνα της τζαζ λοιπόν βρίσκουμε την ελευθερία, τόσο ως έννοια όσο και ως τεχνική, η οποία συναντάται με τον ίδιο τρόπο και στη φωτογραφία. Αν η τζαζ λοιπόν διακατέχεται από μια ανεμπόδιστη έκφραση ελευθερίας, τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι η φωτογραφία αποτελεί ένα οπτικό της ανάλογο.
Νέα επεισόδια προστίθενται τακτικά. Αν σας ενδιαφέρει ο κινηματογράφος και η σχέση του με τη φωτογραφία, μπορείτε να διαβάσετε επίσης τα άρθρα μου για εμβληματικές συνεργασίες σκηνοθετών και διευθυντών φωτογραφίας στο gianniskintzios.gr.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου