Φωτογραφία και Κινηματογράφος
Φως, Κάμερα, Αφήγηση
Εκεί όπου το βλέμμα ενός σκηνοθέτη συναντά τις γνώσεις και την διαίσθηση ενός διευθυντή φωτογραφίας, η εικόνα παύει να είναι απλώς σκηνικό και γίνεται μνήμη, ίχνος, αφήγηση.
Ο κινηματογράφος και η φωτογραφία μιλούν ουσιαστικά την ίδια γλώσσα, δηλαδή τη γλώσσα του φωτός. Πίσω από κάθε ταινία, που μας μένει χαραγμένη στην μνήμη, κρύβεται συχνά μια ιδιαίτερη δημιουργική συνάντηση, εκείνη του σκηνοθέτη με έναν διευθυντή φωτογραφίας που μοιράζονται το ίδιο όραμα για το πώς μπορεί μια εικόνα να αφηγηθεί με περισσότερη γοητεία και σαφήνεια την ιστορία ενός έργου, όχι υποκαθιστώντας τον διάλογο αλλά ενισχύοντας τον προβάλλοντας με την γλώσσα του φωτός το νόημα. Το φως που πέφτει λοξά σε ένα πρόσωπο, μια σκιά που κρύβει τα μάτια ενός χαρακτήρα, ένα χρώμα που εκφράζει και ενισχύει το συναίσθημα μιας σκηνής, όλα αυτά δεν είναι τυχαίες τεχνικές επιλογές αλλά αποφάσεις που γεννιούνται μέσα από έναν διάλογο, μερικές φορές δεκαετιών, ανάμεσα σε δύο δημιουργούς.
Στα άρθρα που ακολουθούν επιχειρώ να προσεγγίσω μερικές από τις πιο σημαντικές συνεργασίες σκηνοθετών και διευθυντών φωτογραφίας στην ιστορία του κινηματογράφου, από τη σοβιετική πρωτοπορία του Αϊζενστάιν μέχρι τη Nouvelle Vague, και από το Χόλιγουντ του Πολίτη Κέιν μέχρι τον σκανδιναβικό κόσμο του Μπέργκμαν. Ελπίζω να αποτελέσουν αφορμή για να ξαναδούμε αυτές τις ταινίες με μια πιο φωτογραφική ματιά.
Γιάννης Κίντζιος
Néstor Almendros και Terrence Malick στο Days of Heaven
Πώς ο Terrence Malick και ο διευθυντής φωτογραφίας Néstor Almendros αποφάσισαν να στηριχτούν σχεδόν αποκλειστικά στο φυσικό φως και στην περίφημη "μαγική ώρα" για να γυρίσουν το Days of Heaven. Το άρθρο εξετάζει πώς η αναμονή του κατάλληλου φωτός έγινε μέθοδος αφήγησης, την επιρροή ζωγράφων όπως ο Wyeth και ο Hopper αλλά και τη διαδρομή του Almendros μέχρι το Όσκαρ Φωτογραφίας του 1979.
Διαβάστε το άρθρο →Βιτόριο Στοράρο και Μπερνάρντο Μπερτολούτσι - Κινηματογραφική αφήγηση, Φως και Χρώμα
Πέντε ταινίες, πέντε διαφορετικές χρωματικές γλώσσες: από τις κοφτές σκιές του The Conformist μέχρι το πολύχρωμο ταξίδι του The Last Emperor. Το άρθρο ιχνηλατεί τη μακρόχρονη συνεργασία Storaro-Bertolucci και δείχνει πώς το φως και το χρώμα έγιναν εργαλεία ψυχολογικής και πολιτικής αφήγησης και όχι απλώς αισθητική επιλογή.
Διαβάστε το άρθρο →Ζαν-Λυκ Γκοντάρ και Ραούλ Κουτάρ: Η συνεργασία που απελευθέρωσε την κινηματογραφική κάμερα
Από φωτορεπόρτερ σε πρωτοπόρο κινηματογραφιστή της Nouvelle Vague: πώς ο πρώην πολεμικός φωτορεπόρτερ Raoul Coutard "εβγαλε" τον Godard με την κάμερα του στον δρόμο, να δουλεύει με φορητό εξοπλισμό και ελάχιστο τεχνητό φως. Δεκαεπτά ταινίες, από το Breathless μέχρι το Prénom Carmen, που άλλαξαν το τι θεωρούνταν επιτρεπτό στον κινηματογράφο.
Διαβάστε το άρθρο →Sergei Eisenstein και Eduard Tisse. Η συνεργασία που άλλαξε τον κινηματογράφο
Ο Αϊζενστάιν είχε τη θεωρία του μοντάζ, ο Τίσε είχε την κάμερα και την εμπειρία του πολεμικού ρεπορτάζ. Από την Απεργία και τη σκηνή στα σκαλιά της Οδησσού στο Θωρηκτό Ποτέμκιν μέχρι το ανολοκλήρωτο Que viva México! και τον σκοτεινό εξπρεσιονισμό του Ιβάν του Τρομερού, δύο δεκαετίες συνεργασίας που έθεσαν τις βάσεις της σοβιετικής κινηματογραφικής γλώσσας.
Διαβάστε το άρθρο →Gordon Willis & Francis Ford Coppola: Δημιουργώντας στο σκοτάδι
Ο άνθρωπος που αποκαλούνταν «Πρίγκιπας του Σκότους» άφηνε τα πρόσωπα να χάνονται στη σκιά αντί να τα φωτίζει καθαρά, όπως επέβαλλε η συνήθεια του Χόλιγουντ. Το άρθρο εξετάζει πώς η εμπιστοσύνη του Coppola στις σκοτεινές επιλογές του Gordon Willis έδωσε στο The Godfather την οπτική ταυτότητα που το συνοδεύει μέχρι σήμερα.
Διαβάστε το άρθρο →Σβεν Νίκβιστ – Φωτογραφίζοντας τον κόσμο του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν
Ο Νίκβιστ δεν ήθελε το φως να προδίδει την παρουσία του δημιουργού του, ήθελε να μοιάζει σαν να υπήρχε ήδη εκεί πριν φτάσει η κάμερα. Από το ασκητικό «shadowless light» του Winter Light μέχρι το κόκκινο των Cries and Whispers και τη ζεστασιά του Fanny and Alexander, μια συνεργασία χτισμένη πάνω στην εμμονή για τα μάτια των ηθοποιών.
Διαβάστε το άρθρο →Πολίτης Κέιν: Η συνάντηση του Orson Welles και του Gregg Toland
Ένας εικοσιπεντάχρονος σκηνοθέτης χωρίς καμία κινηματογραφική εμπειρία συναντά έναν από τους πιο καταξιωμένους διευθυντές φωτογραφίας του Χόλιγουντ. Το άρθρο αφηγείται πώς γεννήθηκε το deep focus, γιατί οι χώροι του Citizen Kane απέκτησαν πραγματικό βάθος και οροφές, και πώς αυτή η συνάντηση άλλαξε για πάντα τη σχέση σκηνοθεσίας και φωτογραφίας.
Διαβάστε το άρθρο →
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου